امنیت دارویی را باید پیش از بحران ساخت/
دکتر یحیی میرزایی: تابآوری صنعت دارو تنها با ذخیره محصول محقق نمیشود؛ باید توان تولید و زنجیره تأمین را در شرایط بحران حفظ کرد.
گفتوگوی ویژه با دکتر یحیی میرزایی، مدیرعامل شرکت داروسازی پرند دارو، همزمان با هشتمین نمایشگاه بینالمللی فارمکس ۲۰۲۶
تجربه جنگ، محدودیتهای تحریم، دشواریهای انتقال مالی و ناترازی انرژی، جایگاه راهبردی صنعت دارو و بهویژه مواد مؤثره (API) را در امنیت سلامت کشور آشکار کرد. در این شرایط، استمرار تولید دیگر صرفاً یک شاخص اقتصادی نیست، بلکه مستقیماً با دسترسی مردم به دارو در ارتباط است. همزمان با نمایشگاه فارمکس ۲۰۲۶، با دکتر یحیی میرزایی درباره تابآوری صنعت، مشکلات انرژی، توسعه صادرات و آینده صنعت API گفتوگو کردیم.
دکتر، مهمترین درس این دوره برای صنعت دارو چه بود؟
مهمترین درس این بود که تابآوری را نمیتوان در روز بحران ایجاد کرد؛ در شرایط جنگی یا بحران، نیاز بیمار به دارو متوقف نمیشود. بنابراین، امنیت دارویی را نباید تنها با میزان موجودی انبارها سنجید؛ امنیت واقعی زمانی محقق میشود که توان تولید کشور در شرایط غیرعادی حفظ شود. تجربه جنگ، نقاط آسیبپذیر زنجیره تأمین را آشکار کرد و ما باید اکنون این نقاط را شناسایی و اصلاح کنیم.
در پرند دارو چه رویکردی در ایام بحران اتخاذ شد؟
اولویت ما حفظ جریان تولید و فعال نگه داشتن خطوط تولید بود. همکاران ما در تمامی واحدها تلاش کردند تا استمرار فعالیت کارخانه حفظ شود. از نظر من، یکی از شاخصهای بلوغ یک شرکت داروسازی ، توان تداوم تولید در شرایط غیرعادی است. این تجربه برای پرند دارو ارزشمند بود زیرا مسیر تقویت زیرساختها و برنامههای تداوم کسبوکار را روشن کرد.
تحریمها و محدودیتهای بینالمللی چه اثری بر استمرار تولید دارند؟
تحریم صرفاً محدودیت خرید نیست؛ بلکه محدودیتهای بانکی، انتقال پول، لجستیک و دشواری تأمین قطعات تخصصی، ریسک و هزینه تولید را به شدت افزایش میدهد. گاهی یک قطعه کوچک میتواند کل فرآیند تولید را متوقف کند. لذا باید به سمت تنوعبخشی به زنجیره تأمین و کاهش وابستگی به منابع تکمنبعی حرکت کنیم.
تغییر شرایط ارزی و هزینههای تأمین چگونه بر صنعت اثر میگذارد؟
مسئله امروز تنها نرخ ارز نیست، بلکه دسترسی عملیاتی به منابع ارزی، مدیریت هزینه ها و تأمین سرمایه در گردش متناسب با هزینههای تولید است. اگر نظام تأمین مالی با تغییرات هزینهای همگام نباشد، فشار نقدینگی مستقیماً برنامه تولید را مختل میکند. سیاستهای ارزی، تأمین مالی و قیمتگذاری را باید یکپارچه دید.
ناترازی انرژی چقدر برای صنعت مواد مؤثره (API) جدی است؟
بسیار جدی است، تولید API مجموعهای از فرآیندهای شیمیایی وابسته است؛ قطع ناگهانی انرژی میتواند باعث ضایعات تولید و توقف فرآیند شود. واحدهای راهبردی باید در سیاستهای مدیریت انرژی دیده شوند. البته صنعت نیز مسئول است که با نگهداری پیشگیرانه، زیرساختهای خود را مقاومتر کند.
پرند دارو در یک سال گذشته چه اقداماتی برای افزایش تابآوری انجام داده است؟
ما با هدف کاهش ریسک توقف تولید، زیرساختهای برق، تأسیسات، سیستمهای آب و یوتیلیتیها و همچنین زیرساختهای IT را تقویت کردهایم. هر سرمایهگذاری در کارخانه دارویی باید سه نتیجه داشته باشد: پایداری تولید، کاهش ریسک عملیاتی و ایجاد ظرفیت برای توسعه.
تولید داخلی مواد مؤثره (API) چه نقشی در امنیت سلامت دارد؟
مواد مؤثره حلقهای راهبردی هستند. اگر داروی نهایی در داخل تولید شود اما ماده مؤثره آن وابسته به واردات باشد، ریسک زنجیره همچنان خارج از کنترل است. ما باید از مفهوم ساده «تولید داخل» به سمت «زنجیره تأمین تابآور» حرکت کنیم که شامل تولید حد واسط های شیمیایی، تجهیزات و فناوریهای داخلی باشد.
اهمیت پروژه کشت پایلوت شقایق الیفرا در پرند دارو چیست؟
این پروژه در چارچوب تأمین مواد اولیه اپیوئیدی (مورد استفاده در کنترل درد) است. در شرایط تحریم، اتکا به مسیرهای خارجی یک ریسک است. ما با طی فرآیندهای قانونی، کشت پایلوت و کنترلشده این گیاه را دنبال میکنیم تا بخشی از نیاز کشور را از منشأ داخلی و استاندارد تأمین کنیم. این یک رویکرد علمی و مرحلهای است که نتایج آن میتواند تجربهای ارزشمند برای کشور باشد.
سیاست پرند دارو در توسعه محصول چیست؟
هدف ما توسعه و تکمیل سبد محصولات پرند دارو است. محصول جدید باید بر اساس نیاز بازار، مزیت فناورانه، امنیت زنجیره تأمین و توجیه اقتصادی انتخاب شود.
عملکرد اقتصادی پرند دارو در این شرایط چگونه بوده است؟
تلاش کردیم دشواریهای تولید و هزینه های ناشی از تحریم ها،مانع ادامه برنامه توسعه شرکت نشود
بر اساس گزارشهای داخلی شرکت، فروش داخلی در دوره یکساله مورد بررسی نسبت به دوره مشابه قبل حدود ۲۱۰ درصد رشد داشته است.در حوزه صادرات نیز با توجه به محدودیت تامین مواد اولیه نارکوتیک عملکرد قابل دفاعی داشته ایم.
همچنین عملکرد مالی چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ به سطحی معادل کل بودجه سال ۱۴۰۴ رسیده است.
اما معتقدم ارزیابی عملکرد یک شرکت تولیدی فقط با عدد فروش صحیح نیست. سودآوری، کیفیت درآمد، جریان نقد، وصول مطالبات، سرمایه در گردش، بهرهوری داراییها و توان سرمایهگذاری مجدد نیز به همان اندازه اهمیت دارند
هدف ما رشد به هر قیمت نیست؛ رشد باید پایدار و قابل تکرار باشد
صادرات چه جایگاهی در آینده صنعت API و پرند دارو دارد؟
برای توسعه مقیاس تولید و سرمایهگذاری در فناوری، صادرات یک ضرورت است. هدف ما حرکت از صادرات موردی به سمت حضور پایدار در بازارهای بینالمللی است. اگر زنجیره صنایع شیمیایی، پتروشیمی و دارو را منسجم کنیم، میتوانیم سهم بیشتری از بازار منطقه را به دست آوریم.
ورود به بازار سرمایه چه اهمیتی برای پرند دارو دارد؟
ورود به بازار سرمایه فراتر از یک ابزار تأمین مالی است؛ این فرآیند باعث ارتقای شفافیت مالی، حاکمیت شرکتی و بلوغ نظام گزارشدهی میشود. ما به دنبال ساخت سازمانی هستیم که توسعه آن متکی به سیستم و حاکمیت شرکتی باشد، نه افراد.
انتظار شما از سیاستگذار برای افزایش تابآوری صنعت چیست؟
کشور به یک «برنامه ملی تداوم تولید دارو در شرایط بحران» نیاز دارد. این برنامه باید شامل تأمین پایدار انرژی، تسهیل دسترسی به منابع ارزی و ایجاد سازوکارهای سریع تصمیمگیری باشد. تابآوری، حاصل هماهنگی سیاستگذار، صنعت و زنجیره تأمین است.
فارمکس ۲۰۲۶ چه نقشی میتواند ایفا کند؟
فارمکس باید از یک نمایشگاه نمایش محصولات، به فضایی برای گفتگو درباره «طراحی صنعتی مقاوم در برابر بحران» تبدیل شود. اگر این نمایشگاه بتواند حلقههای تولیدکننده، دانشگاه و سیاستگذار را به یکدیگر نزدیکتر کند و خروجی آن توسعه فناوری، سرمایهگذاری و کاهش نقاط آسیبپذیر زنجیره تأمین باشد، فارمکس از یک رویداد تجاری فراتر رفته و به پلتفرم توسعه صنعت داروی کشور تبدیل میشود. پیام فارمکس امسال روشن است: بحران نباید توسعه را متوقف کند؛ بلکه باید فرصتی برای شناسایی نقاط ضعف و مقاومسازی زیرساختها باشد.
پیام نهایی شما در فارمکس ۲۰۲۶ چیست؟
پیام من روشن است: امنیت دارویی را نمیتوان در روز بحران ایجاد کرد؛ باید آن را پیش از بحران ساخت. تجربه جنگ، تحریم و ناترازی انرژی ثابت کرد تابآوری فقط با ذخیره محصول نهایی حاصل نمیشود، بلکه باید توان تولید را حفظ کرد. هر خط تولیدی که فعال میماند، هر ماده مؤثرهای که با کیفیت تولید میشود و هر زیرساختی که مانع توقف کارخانه میشود، بخشی از امنیت کشور است. ما در پرند دارو نیز همین مسیر را در پیش گرفتهایم؛ پایداری تولید، توسعه محصول، تقویت زنجیره تأمین و ساخت سازمانی که در شرایط دشوار نیز توان استمرار داشته باشد. هدف نهایی باید این باشد که حتی در دشوارترین شرایط، چراغ کارخانههای حیاتی کشور روشن بماند.
گفتوگو و تنظیم: امید اسماعیلی
روابط عمومی شرکت داروسازی پرند دارو
انتهای پیام
